Welkom op de Website van de
 

Oudheidkundige Vereniging Groenlo
30-01-2012

Grolle, hoe het is, hoe het was,
door Willy Lansink

 

Hieronder enkele omschrijvingen van Willy Lansink over Grolle hoe het is en hoe het was, verlucht met prachtige foto's uit zijn en andere collecties, zoals ze geplaatst zijn in de krant:

1. Grolle, hoe het is, hoe het was.[Beltrumsestraat]
2.
Grolle, hoe het is, hoe het was.[Notenboomstraat]
3.
Grolle, hoe het is, hoe het was.[Kattenstraat]
4.
Grolle, hoe het is, hoe het was.[Stationslaan]

5. Grolle, hoe het is, hoe het was.[Welgelegen]
6. Grolle, hoe het was, in 1909 : 100 jaar geleden januari 2009
7. Grolle, hoe het is, hoe het was.[Borculoseweg]
8. Grolle, hoe het was, in 1910 : 100 jaar geleden januari 2010

9. De Bevrijding van Groenlo (1) mei 2010
10. De Bevrijding van Groenlo (2)
mei 2010
11. GROLSE KERMIS 1884 aug 2010
12. Grolle, hoe het was, in 1911 : 100 jaar geleden januari 2011

13. Grolle, hoe het was, in 1912 ; 100 jaar geleden januari 2012

 

In een serie artikelen met een fotosessie wil Willy Lansink een beeld trachten te schetsen van de veranderingen in het straatbeeld die onze vestingstad heeft ondergaan in de afgelopen decennia. We komen tot een vergelijking door middel van foto's van de hedendaagse situatie met de situatie die er ooit heeft bestaan.

Grolle, hoe het is, hoe het was (1).

Deze keer nemen we de situatie aan het begin van de Beltrumsestraat onder de loupe, daar waar ooit de Beltrummerpoort heeft gestaan. Op de huidige situatie, augustus 2007, zien we nabij de brug de nieuwbouw die in 2005 verrezen is met aan de andere zijde de winkelbebouwing die in de volksmond bekend staat als 'de panden van Leizer'. De lommerrijke bomen bij de brug sieren nog steeds de ingang van ons stadje. Ook de brugomheining is nagenoeg hetzelfde.
 

 

Foto Willy Lansink: Beltrumsestraat 2007

Op de ansicht daaronder maken we kennis met de sutuatie zoals die er 50 jaar geleden in 1957 was. Links de niet meer bestaande panden van de fam. van der Riet en van schoenhandel Jansen. Rechts net over de brug de afgebroken panden van Wiegerinck, "zeut'n Hendrik" en van radio Gunnewijk. Het hoge pand iets verderop, het laatst bewoond door de Fa. Tesli, werd onlangs tot gemeentelijk monument verklaard.
Colllectie Willy Lansink, postkaart: Beltrumsestraat 1957

[Naar boven]  of  Terug naar Home    
 

Grolle, hoe het is, hoe het was (2).

Deze keer bekijken we in de serie een straat in de binnenstad, de Notenboomstraat. We zien aan de rechterkant een van de oudste huizen uit de binnenstad, waarvan onlangs is komen vast te staan dat het dateert uit de tijd van Frederik Hendrik, de 17e eeuw. Bij menig Grollenaar bekend als de locatie van het voormalig Grols museum. Links daarvoor panden van de fam. Abbink, een gemeentelijk monument met veel vakwerk in de gevels. De opname dateert van april 2008.


Foto Ruud Kaak: Notenboomstraat 2008

Terug in de tijd belanden we in het jaar 1910. Rechts van de straat zien we de stads-boerderij die er nu nog staat, geflankeerd door enkele andere stadsboerderijtjes, een unieke opname uit het begin van de vorige eeuw. De hoge gevel is het afgebroken pand met het café van de wed. van Schaik. (Thans de praktijk van de orthdontist). De opname dateert uit september 1910, de dagen van de Lichtenvoordse kermis, gezien de aanwezigheid van paraplu's vanwege het meestal regenachtige weer in die dagen.

Foto: Collectie Willy Lansink, postkaart: Notenboomstraat 1910

[Naar boven]  of  Terug naar Home    
 

Grolle, hoe het is, hoe het was (3).

Deze keer blijven we met onze serie wederom in de binnenstad, de Bastionstraat, vroeger Kattenstraat geheten. Een markante straat nabij de vestingwerken die thans zijn naam weer eer aan doet. Er is in de afgelopen jaren veel verbouwd en veel nieuwbouw gepleegd. Zo is het robuuste wooncomplex Canisiushof ontstaan, vernoemd naar de Canisiusschool die daar ooit stond. Ook verdwenen zijn de brandweerkazerne en enkele kleine bedrijfjes, de fa.Rutex, de gemeentewerk-plaats en een smederij en een garage van fa. Abbink. Wat wel gebleven is is de markante woning van de fam. te Lintelo met een prachtige vakwerkgevel aan de zijwand.  

Foto Willy Lansink: situatie van  juli 2007 Bastionstraat

Maken we een sprong in het verleden dan kijken we nogmaals in de toenmalige Kattenstraat met uitzicht op de Nieuwestraat. Op de hoek is nog de stadspomp te zien. De binnenstad had nog talloze stads-boerderijtjes, waarvan we er hier één waarnemen. Op de voorgrond het boerde-rijtje van de fam. Maarse. De eigenaar, Gerrad Maarse, staat voor de deur. Maarse, vrijgezel, was boerenknecht bij Banning in Zwolle. Daar ging hij elke dag lopend naar toe. Hij liep op klompen en liep dan door de berm van de weg om zijn klompen te sparen. Het erf van de boerderij was nog met veldkeien bestraat en de voorgevel had vakwerk en een houten topgevel.
 

Foto Staring Instituut: situatie 1930 Kattenstraat.

[Naar boven]  of  Terug naar Home    
 

Grolle, hoe het is, hoe het was (4).

Foto Het Utrechts Archief: 02-10-1937 Stoomloc 2251 Groenlo StationIn deze serie nemen we nu een kijkje op de Stationslaan. Op het perron staat een vertrekkende trein  gereed, gelegen aan de zogenaamde GOLS lijn. Het is de laatste dag dat de personentrein vanuit  Groenlo naar Winterswijk vertrekt. 
We schrijven 2 oktober 1937.......... Volgens de krantenberichten uit die dagen was het allerminst een droevig reisje: de trein zat vol met feestende mensen die het laatste ritje wilden meemaken. Ongeregeldheden deden zich echter niet voor. Korte tijd later namen bussen het vervoer over. Incidenteel reed er nog wel eens een personentrein, in 1946 t.g.v. een grote  ten-toonstelling  in Eibergen en bij het inhalen van Sinterklaas. Het spoorlijntje bleef voor  goederenvervoer daarna nog lang in gebruik tot ongeveer 1972.


Foto Het Utrechts Archief: 02-10-1937 genomen door WDJ Cramer.  Stoomlocomotief No.5521 Groenlo Station


Nu, 70 jaar later is het voormalig stationsgebouw nog steeds intact.
Het heeft in de afgelopen jaren een geweldige restauratie ondergaan en is geschikt gemaakt als woonhuis. Men heeft met veel aandacht voor details alles weer gerestaureerd naar de oorspronkelijke situatie. Groenlo heeft er zo een prachtig gemeentelijk monument bij gekregen, een stationsgebouw dat gebouwd werd in het jaar 1892. Plannen bestaan er bij de huidige bewoners om ook aan de perronzijde het aanzien te doen verfraaien.

Groenlo, Willy Lansink, November 2007

Foto Willy Lansink: situatie station november 2007.

[Naar boven] of  Terug naar Home

1

 

Grolle, hoe het is, hoe het was (5).

In deze vijfde aflevering van deze rubriek nemen we een kijkje op een bekend punt in onze vestingstad, namelijk de situatie aan de Ruurloseweg, beter bekend in de volksmond als het pand waarheen tot voor kort  zalencentrum Meijer gevestigd was. In de eerste decennia van de vorige week zo rond 1910 werd deze opname gemaakt van de villa die later de naam “Welgelegen” zou dragen. De villa heeft dan nog maar één verdieping , alleen de voorgevel is wat hoger opgetrokken met een balkon. De toenmalige bewoners poseren voor het huis en op het balkon. Op de achtergrond is nog de kerkmolen en de Waterstaatskerk te zien, de voorganger van de huidige nieuwe Calixtus. De villa is naar achteren wat uitgebouwd.  (foto collectie Stadsmuseum).

In het midden van de vorige eeuw werd “Welgelegen“ lange tijd bewoond door de familie Jaartsveld en kreeg het aanzien van onderstaande foto die uit 1963 dateert. In de loop van de vorige eeuw werd er een verdieping bij opgezet en kreeg het nagenoeg het huidige aanzien. Een jaar later werd het pand aangekocht door de familie Meijer die er een prachtig horecabedrijf van maakte met een zalencentrum en daarvoor uit de Lepelstraat vertrokken.

(foto Staringinstituut)

Rond 1996 kwam het pand in handen van de familie Gerritsen die de zaak ongeveer 10 jaar runde. Na een periode van leegstand werd in de afgelopen maanden het zalencentrum afgebroken. Wat nog resteert is de wat kale bebouwing van de overgebleven villa die wacht op haar nieuwe bestemming .

(foto Willy Lansink).

 


(foto Ruud Kaak 29-4-2008)

[Naar boven] of  Terug naar Home

   
     
 

Grolle, hoe het was, in 1909 (6)

Groenlo anno 1909, 100 jaar geleden.

Ons stadje had in het begin van dat jaar:
2914 inwoners, daaronder 1486 mannen en
1478 vrouwen. Uitgesplitst naar gezindte waren er 2314 R.K., 475 N.H. en 107 Ned. Isr. Dan waren er nog 18 personen van een andere gezindte.
Het jaar begon ook met strenge vorst, een schilder uit de Walstraat brak bij de gladheid zijn been.  Onfortuinlijk was ook café “De Watermolen”, aan de Borculoseweg, waar op 12 januari 1909 een grote brand uitbrak.
Op 21 januari van dat jaar werd het nieuwe post-, telegraaf- en telefoonkantoor aan de Markt feestelijk in gebruik genomen. Het gebouw, dat thans als restaurant Frederik Hendrik dienst doet, is dit jaar dus 100 jaar oud.
Het protestantse kerkhof op de Mussenberg werd in gebruik genomen. Schenker van deze grond was Dhr. Huyskes, die daar als één van de eersten begraven werd. De eerste auto’s  verschijnen in het straatbeeld van ons stadje. De Ruurloseweg kreeg  in het voorjaar te kampen met kippendieven die bij Arfman en touwslager Wientjes hun slag sloegen.Na de ingebruikname van de nieuwe Calixtuskerk, werd de afbraak van de oude kerk te koop aangeboden zoals eiken balken, kozijnen, planken en  waalstenen. Puin was gratis verkrijgbaar! Men vierde maar liefst 2 dagen “Vastenavond”, op de maandag 15 en dinsdag 16 februari  met dansmuziek in café G.J.A. Nijland aan de Lichtenvoordseweg. De voorloper van Inter Nos, het Groenlo’s Mannenkoor gaf enkele geslaagde uitvoeringen. 
De brouwerij van de familie Reijrink in Zwolle wordt overgedaan aan de familie de Groen. Hilariteit was er in Zwolle toen er in maart een aantal Duitse luchtballonnen over de buurtschap kwamen, waarvan er één in Zwolle landde.
De geboorte van prinses Juliana op 30 april van dat jaar was voor Groenlo aanleiding tot het organiseren van een “prinsessenfeest” op 10 mei, dat samenviel met de meimarkt. Onder leiding van Corbeleijn Battaerd werd een groot feest georganiseerd met een kinderoptocht, het oplaten van luchtballons, muziek en zang, met het planten van de befaamde Julianaboom en ’savonds een lampionoptocht.

 


het nieuwe postkantoor ca. 1920 (collectie Willy Lansink)

Het weiderecht op de Stadswallen bestond nog , voor f 50 per jaar kon men een stuk pachten. De  firma. Mogendorff bouwde een nieuwe huidenzouterij aan de Spoorstraat.
Er waren dat jaar zowel gemeenteraadsverkiezingen  als  verkiezingen voor de Tweede Kamer. De heren F.J.Dierkes en G.B.Oosterholt werden in de raad  gekozen. J.P.Vemer de plaatselijke notaris, was belast met talloze verkopen van onroerend goed, makelaars waren er nog niet.
De Grolse kermis werd dat jaar gevierd op zondag, maandag en dinsdag 29,30 en 31 augustus. De feestelijkheden begonnen op zondag na het lof, op maandag was het vogelschieten. De stoet vertrok vanaf café van Schaijk aan de Borculoseweg. Op dinsdag waren er volksspelen. Voor jongens had men  “schermen op maat”, “driebeenlopen“ en “flessenslaan” op touw gezet. Door het slechte weer viel er echter veel in het water.
De parochie kon dat jaar een neomist verwelkomen in de persoon van J.H.A.Frank. Ook besloot men om de laatste resten van de Lange Wal te slopen en het terrein van de Waterstaatskerk te egaliseren zodat de nieuwe kerk nog beter zichtbaar werd.
Groenlo, januari 2009.  Willy Lansink.


 een winters  tafereel voor het postkantoor ca.1930
(collectie Willy Lansink).
[Naar boven] of  Terug naar Home    
 

Grolle, hoe het is, hoe het was (7).

In deze nieuwe aflevering in deze serie nemen we een kijkje op de Borculose-weg. We zien daar de oude  behuizingen staan aan de Borculoseweg die om de hoek verder ging in de Oranjestraat,  met vooraan de kruidenierswinkel van de fa. Offenberg. Dit huizencomplex, waar de auteur van dit artikel ooit geboren werd, was eigendom van de fam G. Maarse die aan de overkant iets verderop ook een kruideniers-winkel van “De Kroon” dreef.Naast dit huizencomplex stond de bakkerij van de Fa.J. Leuvenkamp. Iets verderop  ziet men nog de onderwijzers-woning waar lange  tijd de fam. Overkamp woonde. Meester Overkamp was hoofd der lagere school in Zwolle. Dit pand staat anno 2009 nog steeds op die plek en is enkele jaren geleden goed gerestaureerd door de fam. Nienhuis-Meulenbeek. Op de foto, die uit circa 1948 stamt, zien we het echtpaar Offenberg-Veldkamp staan voor hun winkel.   Foto: Th.Groot Zevert.


De huidige situatie biedt een gezicht op het winkelpand van een bekend schildersbedrijf. Na afbraak van de oude behuizing rond 1970 verrees er een nieuw winkelpand met bovenwoning op deze plek rond de hoek Borculoseweg-Oranjestraat. Aanvankelijk was er een supermarkt van het winkelketen 4=6, later overgenomen door Nettorama Rond 1996 kwam Deco-Home Lammers uit de Lepelstraat in dit huidige pand te zitten.

 

Groenlo, februari 2009.
Willy Lansink.
                   

 

Foto: Willy Lansink   
 

[Naar boven] of  Terug naar Home    
Grolle hoe het was, in 1910 (8)
Foto: Lievelderstraat in 1910, collectie Stadsmuseum.Groenlo 100 jaar geleden.

Begin 1910 telde ons stadje 2980 inwoners, uitgesplitst naar gezindte: 2328 katholieken, 480 inwoners waren N.H, 105 waren Israëlitisch en 17 hadden een andere gezindte. Er vonden regelmatig allerlei soorten voorstellingen plaats in de Vincentiuszaal, de eerste schouwburg van Groenlo, zoals drama’s  met een religieus tintje: ”Op wacht der 2 broeders” van pater Theobald Mathew. Veel katholieke verenigingen gaven daar jaarlijks een voorstelling zoals de St.Anna vereniging, de St. Jozef vereniging en de  katholiekenkring. De Groenlose Burgerharmonie bestond al en gaf een jaarconcert. Café de Watermolen aan de Borculoseweg gaf dansavonden met Vastenavond, voorloper van het Carnaval. Café “Het Zwijnshoofd“ in de Beltrumsestraat (huidige pand van fa.Etos) was de vergaderplek voor de Groenlose Varkensfondsvereniging. Het plaatsen van een handwijzer op de Markt op aanraden van de Wielrijdersbond gaf heel wat discussie in de gemeenteraad. Men kon het daarover niet eens worden, bij stemming staakten de stemmen over dit onderwerp. De plannen waren ook gereed om een nieuwe openbare lagere school nabij de Eibergsepoort te bouwen. De geplande bomenkap voor de verwezenlijking van de plannen gaven zeer veel hilariteit in de raad. Het gebouw kwam in 1912 gereed en werd voorzien van centrale verwarming, een unicum in die tijd. De stenen kwamen van de plaatselijke steenfabrikanten. Voorts was men bij de situering bang voor het dempen van de gracht. De steenfabriek werd aanmerkelijk vergroot door aannemer Hilbers. Het oude protestantse kerkhof achter de kerk werd gesloten, het nieuwe kerkhof op de Mussenberg werd in gebruik genomen met de begrafenis van E.H. Huijskes, een Grolse zakenman, die de grond daartoe had geschonken. Het Groenlo’s mannenkoor was in dat jaar bijzonder populair gezien de succesvolle uitvoering die ze gaven. Er werd n.a.v. de 1e verjaardag van prinses Juliana een comité gevormd die een feest moest organiseren met kinderspelen. De meimarkt, wat later, was zeer geslaagd te noemen. De kermis die in de laatste week van augustus werd gehouden werd dat jaar opnieuw “op poten” gezet, er werd een nieuw kermiscomité gevormd met als voorzitter Corbeleijn Battaerd, men wilde vrije entree op de zondagmiddag die opgeluisterd werd met een concert, vogelschieten, een optocht met versierde fietsen,  sportkarren en kinderwagens, op maandag: kinderspelen, op dinsdag: allerlei wedstrijden voor de kinderen. Op 28 augustus 1910 beleefde Grol een primeur, er steeg een luchtballon op vanaf het terrein van de gasfabriek. Door middel van strooifolders kon men prijzen winnen. Duizenden mensen kwamen op de attractie af, waarbij men horloges kon winnen. Er waren plannen in de maak om in oostelijk Gelderland stroom aan te leggen.
De H.IJ.S.M. kondigde aan dat  de tramverbinding van Groenlo naar Lievelde gestaakt zou worden. Er werden 28 Grollenaren voor de Nationale Militie uitgeloot, 6 mannen vielen daarbij af wegens broederdienst en 2 personen vanwege het feit dat ze te klein waren. Het schoolreisje van de hoogste klas van de O.L.school ging per trein naar Arnhem en naar de Westerbouwing. Bij Hotel de Pelikaan werd een groentemarkt gehouden, waarbij marcetonsen werden aangeboden. De huizenprijzen: aan de Walstraat werden voor 500 gulden en voor 700 gulden huizen verkocht door notaris Vemer. Van makelaars en projectontwikkelaars was nog geen sprake. Foto: Nieuwestraat in 1910, collectie Stadsmuseum.Het interieur van de nieuwe R.K.Calixtuskerk kon verfraaid worden met een nieuw altaar met draaikasten, dankzij milde giften van de parochianen ter hoogte van 5600,00 gulden. De meisjesschool werd verbouwd, er kwam een uitbreiding  met 2 lokalen erbij. Het straatbeeld gaf een rustig aanzien: er was weinig verkeer, openbaar vervoer was er nog niet. Voor de fotograaf kwam de hele buurt uit een straat naar buiten om op het portret te komen.

Groenlo, januari 2010, Willy Lansink.

Foto 1: Lievelderstraat
in 1910, collectie Stadsmuseum.
Foto 2: Nieuwestraat in 1910, collectie Stadsmuseum.

[Naar boven] of  Terug naar Home    

 

9. De Bevrijding Van Groenlo (1).

SPANNENDE  UREN BELEEFDE DE NU 90-JARIGE  HEER  TH. GROOT  SEVERT UIT DE BUURTSCHAP EEFSELE IN DE NADAGEN VAN DE TWEEDE WERELDOORLOG. 
HIJ HERINNERT ZICH DE BEVRIJDING VAN GROENLO  EN EEFSELE ALS JONGEMAN NOG GOED. 
DESTIJDS WOONDE HIJ  IN ZIJN OUDERLIJK HUIS AAN DE DROEBERTWEG  IN EEFSELE. 
HET ZIJN DE LAATSTE DAGEN  VAN MAART VAN  HET JAAR 1945, DE WEEK VOOR PASEN ,WAAR ZIJN HERINNERINGEN NAAR TERUGGAAN……..

HET GONSDE ALOM VAN GERUCHTEN DAT DE ENGELSE TROEPEN IN DE ACHTERHOEK SNEL OPRUKTEN. ZO VERSCHENEN OOK DE “TOMMIES” MET HUN JEEPS VANUIT DE RICHTING LIEVELDE IN DE BUURTSCHAP EEFSELE OM VERDER OP TE TREKKEN NAAR GROENLO.
DE DUITSERS HADDEN IN DE GATEN DAT ZE OP DE HIELEN GEZETEN WERDEN EN ONDERNAMEN ALLERLEI VLUCHTPOGINGEN EN GEDROEGEN ZICH  ERG PANIEKERIG. 
ZO KWAMEN ZE OOK BIJ DE FAMILIE GROOT SEVERT, DIE NET IN DE SCHUILKELDER ZAT.

ZE VROEGEN ZENUWACHTIG NAAR EEN “FAHRRAD”, OM ER MEE VANDOOR TE KUNNEN GAAN. 
GROOT SEVERT SR. ANTWOORDDE DAAROP DAT ZE ER GEEN MEER HADDEN. (ZE BEZATEN NOG WEL FIETSEN MAAR DIE HADDEN ZE UIT VOORZORG AL ERGENS VERSTOPT OP HET ERF ACHTER STRO IN DE HILDE, OMDAT DE BEZETTER REEDS HERHAALDELIJK FIETSEN HAD GEVORDERD).
OOK PROBEERDE MEN NOG PAARDEN TE VORDEREN, DAT GEBEURDE BIJ HUN BUREN, DE FAMILIE BLEUMINK EN OOK BIJ DE FAMILIE GROOT SEVERT ZELF DIE HELAAS HUN PAARD MOEST AFGEVEN, EEN ZWAAR VERLIES OP DE BOERDERIJ WANT EEN PAARD WAS ONMISBAAR BIJ HUN BOERENWERK.  
DAAROP NAMEN DE DUITSERS GAUW DE BENEN, OMDAT DE TOMMIES ERG NABIJ WAREN.

DE JEEPS REDEN TOEN VERDER RICHTING HET ERF VAN B.REINDERS OP  “VOS” ,DE FAMILIE REINDERS ZAT REEDS ONDERGEDOKEN IN HUN SCHUILKELDER EN MOESTEN OP EEN GEGEVEN MOMENT OOK DAARUIT TE VOORSCHIJN KOMEN, ZIJ HET AARZELEND. DE TOMMIES WILDEN ERVAN OVERTUIGD ZIJN DAT ER ZICH GEEN DUITSERS MEER IN DE SCHUILKELDER VERSCHANST HADDEN. EÉN VOOR ÉÉN KWAM MEN TENSLOTTE TOCH NAAR BUITEN ,TOEN DUIDELIJK WERD DAT HET DE BEVRIJDERS WAREN DIE HEN WILDE ZIEN.ALLES WAT ALS VERVOERMIDDEL NOG BRUIKBAAR WAS, WERD DOOR DE BEZETTER GEHANTEERD ZELFS MET KINDERWAGENS ZAG MEN ZE OP DE VLUCHT GAAN.

ER WERD NOG VEEL IN HET WILD ROND GESCHOTEN DIE LAATSTE DAGEN.
OP DE HARTREISE NABIJ DE HUIZEN VAN DE FAMILIES BLANKEN EN OOSTENDORP VIELEN NOG BRANDBOMMEN AAN DE KANT VAN  DE VOORMALIGE TRAMBAAN.
OOK HET CAFÉBEDRIJF VAN DE FAMILIE H.KUENENGER MOEST HET NOG ONTGELDEN.

DE BEVRIJDINGSLAAN IN GROENLO ONTLEENT ZIJN NAAM AAN DEZE DAG OMDAT DIT DEEL  VAN GROENLO HET EERST BEVRIJD WERD DOOR DE ENGELSEN EN DE CANADEZEN.

EEFSELE,  APRIL/MEI 2010,

VERTELD DOOR TH.GROOT SEVERT,* 1920.
en opgetekend door Willy Lansink.

[Naar boven] of  Terug naar Home

 

10. De bevrijding van Groenlo (2)

Zeer angstige momenten beleefde de  toen 17-jarige Femia ten Hoopen, afkomstig uit de buurtschap Holterhoek, net voor de bevrijding van Groenlo in maart 1945.

Het was vlak  voor het grote feest van Pasen, Paaszaterdag   31 maart 1945.Femia was als dienstmeisje in betrekking bij de familie Ottink in de buurtschap Auste, Avest aan de rand van Groenlo en maakte deze gebeurtenissen  van zeer nabij mee. 

Hoewel de bevrijding nabij was, het zuiden van ons land was immers al bevrijd, heerste er alom paniek in de laatste oorlogsdagen. Zo hadden zich Duitsers verschanst in de verschillende boerderijen aan de noordrand van Groenlo en ook in de boerderij van de familie Ottink.
Het gerucht ging dat de Duitse Ortskommandant daar zich schuil hield. De bevrijders, voornamelijk de Engelsen en Canadezen waren in aantocht en hadden een weg gevonden via Zwolle en de Vredenseweg richting Eibergen. Op dat kruispunt probeerden de Duitsers de verdere opmars tegen te gaan. De boerderijen in de buurt kregen het zwaar te verduren door mitrailleurvuur.
De Ortskommandant wilde van geen overgeven weten en zo trokken veel Duitsers zich samen in de boerderij van de familie Ottink. De bewoners wachtten angstige uren…..Men was aanvankelijk uit de schuilkelder gegaan, aldus Femia, en dachten dat alles al achter de rug was. Toen de Engelsen in aantocht waren, kroop men toch weer gauw in de schuilkelder. De schuilkelder werd enkele keren overreden door Engelse tanks, hoewel men in doodsangst verkeerde, liep dat  goed af. De boerderij werd door Engels vuur bestookt om de Duitsers tot overgave te dwingen en door het zware geschut  ging de boerderij in vlammen op. Alle koeien en paarden waren verbrand. Gelukkig had iedereen van de familie en van het dienstpersoneel  en de evacués het er levend afgebracht. We hadden niets meer over dan alleen de daagse kleren en de daagse klompen die ik die dag gedragen had. Zo liep ik op Eerste Paasdag terug naar mijn ouderlijk huis in de Holterhoek, blij dat ik het er levend had afgebracht, aldus de getuigenis van Femia ten Hoopen.

Opgetekend door Willy Lansink.
[Naar boven] of  Terug naar Home

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Foto: de toen 17-jarige Femia ten Hoopen,
later F. Dijkers-ten Hoopen, † 5 - 1- 2010 te Hengelo(O).

Particuliere collectie



 

 

 

 

 

 

 

Het graf van een  gesneuvelde Engelse soldaat omgekomen op 31 maart 1945 nabij de boerderij van de fam.Reukers.

     

11. GROLSE KERMIS 1884.

De Grolse kermis staat weer voor de deur, een traditioneel feestelijk  gebeuren dat niet te evenaren is waar dan ook, en elk jaar  plaats vindt   in het voorlaatste weekend van augustus.
De kermis in ons stadje kan terug zien op een zeer lange geschiedenis die teruggaat tot in de laatste decennia van de 19e eeuw. Getuige hiervan is deze oude kermisfoto uit het jaar 1884! De opname is gemaakt voor het bordes van ons voormalige gemeentehuis. Er is een grote toeloop van bezoekers ontstaan die het gebeuren, hoogstwaarschijnlijk de huldiging van het kermispaar van dat jaar, van nabij willen meemaken.
Op het bordes staan de leden van het kermiscomité met hoge zijden hoeden  en een deel van de schutters. De voorgevel van het  gemeentehuis is nog identiek aan de huidige situatie.
Het bordes met de spijlen heeft thans een wat ander uiterlijk, de ornamenten op de zuilen zijn niet meer aanwezig. Ook toen al  sierden lantaarns de opgang naar het bordes.
Aan de straatkant staan de muzikanten opgesteld en een deel van de ruiterij,die deel uitmaakten van de optocht.
Deze unieke meer dan 125 jaar oude kermisfoto illustreert dat we al heel lang kermis vieren en daarmee voorop lagen vergeleken met Lichtenvoorde.
 

Groenlo, augustus 2010. Willy Lansink. Fotocollectie:Stadsmuseum Groenlo. Fotograaf: Mogendorff.

[Naar boven] of  Terug naar Home    

12. Grolle hoe het was, in  1911, 100 jaar geleden

Er dreigde een grote staking in de eerste maanden van 1911 i.v.m. de aangekondigde opheffing van het spoorlijntje naar Lievelde. Zie foto. De concessionarissen krijgen een hevig protest op hun dak. Het lijntje had 27 jaar dienst gedaan en jaarlijks een verlies geleden van F 5000,-Het totale verlies was te ramen op F100.000 over de 27 jaar dat men deze verbinding had geëxploiteerd. Er kwam een rijtuigendienst voor in de plaats.
Op 3 januari 1911 werd de nieuwe openbare lagere school aan de Nieuwestraat feestelijk geopend. De school zou pas veel later de naam van St. Canisiusschool krijgen. De kinderen werden die dag getrakteerd en feestelijk onthaald. Grolle kreeg een nieuwe burgemeester in de persoon van Th.J.Kraakman die baron van Sytzama opvolgde.
Alhoewel de carnavalsverereniging pas vele decennia later werd opgericht, hield men toch "Vastenaovendbal"in café "De Watermolen"aan de Borculoseweg, eigendom van de familie van Schaijk. Het culturele leven in Grolle liet van zich horen door concerten van de Burgerharmonie in Hotel "De Pelikaan". We hadden zelfs 2 toneelverenigingen die uitvoeringen gaven: de Mariaverereniging en de toneelclub van de werkliedenvereniging "St.Joseph"

De plaatselijke ondernemers Fornier, Huis in het  Veld en J.T.Lageschaar maakten veel reclame in de plaatselijke kranten voor hun producten als lijnmeel en weidemest.
Willy Lansink januari 2011

 

 

 


Grolle hoe het was, in 1912.

Ons stadje beleefde in dat jaar een primeur: de eerste auto verscheen in het straatbeeld: een Adler coupé type grand luxe.Hier rijdt hij in de Beltrumsestraat op de kruising van de Notenboomstraat met de Goudsmidstraat.Achter het stuur zit de Grolse huisarts Dr.Sicherer.Het voertuig was eigendom van brouwerij ”De Klok”. Als geldschieters werden genoemd  de heren de Groen, van Assum, Heringa en dokter Sicherer. foto: Collectie: Stadsmuseum Groenlo.
Carnaval vierde men ook al in 1912, want in Hotel “De Watermolen”werden twee boerenvastenavonden gehouden op 4 en 5 februari 1912.
Begin dat jaar werd Grolle opgeschrikt door de plotselinge dood van 2 jeugdige inwoners die met het schaatsenrijden op de gracht nabij de nieuwe Calixtus in een wak reden. De 23- jarige G.F.A. Fornier en zijn 20-jarige verloofde B.W.Lichtenberg vonden daarbij de verdrinkingsdood.
De jubilerende toneelclub van de Mariavereniging. die toen 10 jaar bestond ,voerde in de Vincentiuszaal het stuk op “St.Elisabeth van Hongarije”,hetgeen een groot succes werd.De Vincentiuszaal gold als de “schouwburg” van Grolle.
De plaatselijke winkeliers van toen, zoals bakkerij Fred.Nales , manufacturier F.Brinke in de Lievelderstraat, kruidenier Zijlstra in de Goudsmitstraat,de firma Tops en H.B.Heijmans (voorjaar- en zomermode) maakten veel reclame voor hun producten.
De bekende boerderij “Groot Stikken’”in Zwolle wordt door notaris Vemer verkocht als erfhuis.
Burgemeester was Th.J.A. Kraakman en van der Eijnden was de gemeentesecretaris.Op de openbare lagere school deed zich een ziektegeval van meningitus voor.De kinderen hadden een paar dagen vrij. Een van de leerlingen , een 10 jarig jongetje kwam te overlijden.

Op 10 april begon het voetbalseisoen weer. V.v. Wilhelmina speelde een serie voetbalwedstrijden tegen ONC uit Eibergen en tegen Sparta uit Winterswijk .
Beide wedstrijden werden door de Grollenaren gewonnen.De St.Elisabethvereniging werd opgericht voor steun aan hulpbehoevenden en aan bejaarden.De Meimarkt in dat jaar verliep”volmaakt ordelijk”,er deden zich geen vechtpartijen voor. De bevolking kon zich vermaken met een draaimolen, een schiettent, een paardenspel en met luchtschommels.
In de buurtschap “Eeselde” w
erd op erve “Harbers”een nest met 7 jonge vosjes ontdekt.
De bekende Grollenaar Corbeleijn Battaerd gaf cursussen voor  jonge boeren.Zo kwam men in 1912 ons stadje binnen vanaf deWinterswijkseweg
.Foto: Collectie: Stadsmuseum Groenlo. 

Groenlo, januari 2012, Willy Lansink,wordt vervolgd.

     
     
     
     
[Naar boven] of  Terug naar Home